နယူးေဒလီ (မဇၥ်ိမ) ။ ။ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္မ်ားအေရး ကိုယ္တိုင္ ေလ့လာ
ကူညီရန္အတြက္ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံမွ လူ႔အခြင့္အေရးလႈပ္ရွားမႈ ေခါင္းေဆာင္ Ansar
Burney သည္ ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ လာေရာက္မည္ျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။
ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အၾကံေပး ပုဂိၢဳလ္ေဟာင္းလည္း ျဖစ္သည့္ Ansar Burney အပါအဝင္ Ansar Burney Trust မွ ေလးဦး ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ျပည္ဝင္ခြင့္ဗီဇာ ေလွ်ာက္ထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း တနလၤာေန႔က ထုတ္ျပန္
ေၾကညာသည္။
လူမ်ဳိးေရး အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ရခိုင္ ေဒသမွာ ညက္ညက္ေၾကျပဳန္းခဲ့ ရေၾကာင္း အစီရင္ခံခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ဆက္လက္ ျဖစ္ေပၚေနၿပီး ထိုအထဲတြင္ မူဆလင္မ်ားအား ပစ္မွတ္ထားကာ တိုက္ခိုက္မႈ၊ သတ္ျဖတ္မႈ၊ အဓမၼ ျပဳက်င့္မႈ၊ လက္ေရာက္ေစာ္ကားမႈ အစီရင္ခံခ်က္မ်ားမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔မ်ားအတြင္း ရႈတ္ေထြးမႈမ်ား ဖန္တီးေနသည္ဟု ဆိုသည္။
အသက္ ၅၆ ႏွစ္အရြယ္ရွိ Ansar Burney မွာ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ၏ ပထမဆံုးေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ဝန္ႀကီး ျဖစ္ခဲ့ဖူးၿပီး အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးန္ၾကီးဌာန အစီရင္ခံစာတြင္ ‘လူကုန္ကူးမႈ ဆန္႔က်င္ေရး သူရဲေကာင္း’အျဖစ္ ဂုဏ္ျပဳခံရဖူး သည္။
ယခု လာေရာက္မည့္ ခရီးစဥ္မွာ အခ်က္အလက္မ်ား ရွာေဖြရန္ႏွင့္ ငိုေၾကြးေန၊ ေသလုဆဲဆဲ ျဖစ္ေနၾကေသာ သူမ်ားအား ကူညီရန္အတြက္ ျဖစ္သည္ဟု ေၾကညာခ်က္က ဆိုသည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္း မူဆလင္မ်ား အစုလိုက္ သတ္ျဖတ္ခံရမႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔မ်ား၊ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအား Ansar Burney Trust က စြပ္စြဲလိုက္သည္။
“အစိုးရက အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာၿပီး တပ္ေတြ ျဖန္႔လႊတ္ထားတာဟာ ဆူပူထၾကြမႈေတြကို ေခ်မႈန္းဖို႔နဲ႔ေမာ့စ္နဲ႔ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းေတြ ႏွစ္ခုလံုးကို ကာကြယ္ေပးဖို႔ ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မူဆလင္မ်ားနဲ႔ ပလီေတြကို တိုက္ခိုက္မႈေတြဟာ အစိုးရနဲ႔ စစ္တပ္ ထီးရိပ္ေအာက္ကေန ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနဆဲပါ” ဟု Ansar Burney က ဆိုသည္။
ပါကစၥတန္ မူဆလင္အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ PML-Q၊ Jamaat-e-Islami (JI)ပါတီတို႔ကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း မူဆလင္ သတ္ျဖတ္ ခံရမႈမ်ားကို ကန္႔ကြက္ရႈတ္ခ်ၾကကာ ကုလသမဂၢႏွင့္ အစၥလာမ္ကြန္ဖရင့္(OIC)တို႔သို႔ အေရးယူေဆာင္ရြက္မႈမ်ားျပဳရန္
ေတာင္းဆိုထားၾကသည္။ JI ပါတီ ေခါင္းေဆာင္ Munawar ကလည္း ျမန္မာျပည္ မူဆလင္အေရး ေဆြးေႏြးရန္အတြက္ ပါကစၥတန္အစိုးရအား အေထြေထြညီလာခံ ေခၚဆိုေပးရန္ ေတာင္းဆိုထားသည္။
ပါကစၥတန္ ေက်ာင္းသူမ်ား သမဂၢတခုျဖစ္သည့္ Islami Jamiat-e-Talbat (IJT) ၏ ေခါင္းေဆာင္ Nazima Ayesha က သတင္းေထာက္မ်ားအား ေသာၾကာေန႔က ေျပာဆိုရာတြင္ ၅၂ ႏိုင္ငံေသာ မူဆလင္ကမၻာ၏ ရဲတိုက္ႀကီး တခုသဖြယ္ ျဖစ္သည့္ ပါကစၥတန္အေနျဖင့္ ဤကဲ့သို႔ မူဆလင္မ်ားအား ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္ေနမႈ ကိစၥမ်ဳိးမ်ားကို သုတ္သင္ပစ္ရန္ ကမၻာ့အသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္အတူတကြ လက္တြဲကာ မိမိအခန္းက႑ ကိုလည္း တက္တက္ၾကြၾကြ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း ေျပာဆိုသြားသည္။
အဆိုပါ ျမန္မာျပည္အေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ လာဟိုးၿမိဳ႕တြင္ ဇူလိုင္လ ၂ဝ ရက္ေန႔က Pakistan Sunni Tehrik (PST) ပါတီ ဦးေဆာင္သည့္ ခ်ီတက္ဆႏၵျပပြဲတရပ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။
ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ အီရန္ႏိုင္ငံ အျမဲတမ္း ကိုယ္စားလွယ္ Mohammad Khazaee ကလည္း အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ မစၥတာ ဘန္ကီမြန္းထံ စာေရးသားကာ ျမန္မာျပည္အတြင္း မူဆလင္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ား ရပ္တန္႔သြားရန္အတြက္ အလွ်င္အျမန္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားျပဳရန္ စေနေန႔က ေတာင္းဆိုထားသည္။
အာဖဂန္နစၥတန္ရွိ တာလီဘန္မ်ားကလည္း ျမန္မာျပည္အတြင္း မူဆလင္မ်ား အစုအျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ခံရမႈကို
ျပင္းထန္စြာ ရႈတ္ခ်ထားၿပီး ထိုသတ္ျဖတ္မႈမ်ား ရပ္တန္႔ေစရန္အတြက္ ကမၻာၾကီးမွ ခ်က္ခ်င္း လုပ္ေဆာင္မႈမ်ား ျပဳၾကရန္ေတာင္းဆိုထားသည္။
“ျမန္မာ(အစိုးရ) သိထားဖို႔လိုတာက မူဆလင္ေတြကို အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈဆိုတာ တိုင္းျပည္တခုတည္းမွာ တင္ ျဖစ္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈ တခုမွ်သာ မဟုတ္ဘဲ ခြင့္လႊတ္လို႔ မရႏိုင္တဲ့ လူသားမ်ဳိးႏြယ္ဆန္႔က်င္ေရး အထူးသျဖင့္ မူဆလင္ကမၻာကို ဆန္႔က်င္ေရး ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာပဲ” ဟု တာလီဘန္ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ Zabihullah Mujahid က ဆိုသည္။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႔ (AI) ၏ ေသာၾကာေန႔ အစီရင္ခ်က္တခုတြင္ “အေရးေပၚအေျခအေနေၾကညာၿပီးေနာက္ သီတင္းပါတ္ ေျခာက္ပါတ္ ၾကာသည္အထိ လူမ်ဳိးေရးအၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျမန္မာျပည္ အေနာက္ ဖက္ျခမ္းတြင္ ဆက္ျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိသည္။ လူနည္းစု မူဆလင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ားအား ဦးတည္ၿပီး ႐ိုက္ႏွက္မႈ၊ အဓမၼျပဳက်င့္ မႈႏွင့္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ားျဖစ္သည္” ဟု ပါရွိလာၿပီးေနာက္ ထိုသို႔ မူဆလင္ကမၻာ၏ ျမန္မာအစိုးရအေပၚ ေဝဖန္မႈမ်ား ပိုမိုျပင္းထန္လာျခင္း ျဖစ္သည္။
ထို႔ျပင္ တူရကီ NGO တခုျဖစ္သည့္ လူသားခ်င္းစာနာမႈအကူအညီ ေဖာင္ေဒးရွင္ (YHH)၏ ဇူလိုင္ ၂ဝ ရက္ေန႔ထုတ္ အစီရင္ခံစာအရ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ဇြန္လတြင္း စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈမ်ားတြင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္ ၁,ဝဝဝ ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ရၿပီး ၉ဝ,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးအိမ္မဲ့ ျဖစ္က်န္ခဲ့ရေၾကာင္း ေရးသားထားသည္ကိုေတြ႔ရသည္။
သို႔ေသာ္ ျမန္မာအစိုးရ တရားဝင္ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ဇြန္လ ၁၄ ရက္ေန႔အထိ ေသဆံုးသူ စုစုေပါင္း ၅ဝ ဦး ရွိခဲ့ၿပီး ဇြန္လ ၁၉ ရက္ေန႔က ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ထပ္မံျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ ၁၂ ဦး ထပ္မံေသဆံုး ခဲ့ရေၾကာင္း သိရသည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္း ေမလကုန္ပိုင္းမွ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကို အစိုးရမွ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ ဖြဲ႔၍ စစ္ေဆးခဲ့ရာ ေဖာ္ထုတ္ ရရွိခ်က္မ်ားကို ဇူလိုင္လ ၁ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္ေၾကညာထားသည္။
ကုလသမဂၢ လူ႔အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အၾကံေပး ပုဂိၢဳလ္ေဟာင္းလည္း ျဖစ္သည့္ Ansar Burney အပါအဝင္ Ansar Burney Trust မွ ေလးဦး ျမန္မာႏိုင္ငံသို႔ ျပည္ဝင္ခြင့္ဗီဇာ ေလွ်ာက္ထားၿပီးျဖစ္ေၾကာင္း တနလၤာေန႔က ထုတ္ျပန္
ေၾကညာသည္။
လူမ်ဳိးေရး အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားေၾကာင့္ ရခိုင္ ေဒသမွာ ညက္ညက္ေၾကျပဳန္းခဲ့ ရေၾကာင္း အစီရင္ခံခ်က္မ်ားေၾကာင့္ ဆက္လက္ ျဖစ္ေပၚေနၿပီး ထိုအထဲတြင္ မူဆလင္မ်ားအား ပစ္မွတ္ထားကာ တိုက္ခိုက္မႈ၊ သတ္ျဖတ္မႈ၊ အဓမၼ ျပဳက်င့္မႈ၊ လက္ေရာက္ေစာ္ကားမႈ အစီရင္ခံခ်က္မ်ားမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္ လူ႔အခြင့္အေရးအဖြဲ႔မ်ားအတြင္း ရႈတ္ေထြးမႈမ်ား ဖန္တီးေနသည္ဟု ဆိုသည္။
အသက္ ၅၆ ႏွစ္အရြယ္ရွိ Ansar Burney မွာ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ၏ ပထမဆံုးေသာ လူ႔အခြင့္အေရး ဝန္ႀကီး ျဖစ္ခဲ့ဖူးၿပီး အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခားေရးန္ၾကီးဌာန အစီရင္ခံစာတြင္ ‘လူကုန္ကူးမႈ ဆန္႔က်င္ေရး သူရဲေကာင္း’အျဖစ္ ဂုဏ္ျပဳခံရဖူး သည္။
ယခု လာေရာက္မည့္ ခရီးစဥ္မွာ အခ်က္အလက္မ်ား ရွာေဖြရန္ႏွင့္ ငိုေၾကြးေန၊ ေသလုဆဲဆဲ ျဖစ္ေနၾကေသာ သူမ်ားအား ကူညီရန္အတြက္ ျဖစ္သည္ဟု ေၾကညာခ်က္က ဆိုသည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္း မူဆလင္မ်ား အစုလိုက္ သတ္ျဖတ္ခံရမႈမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ လံုျခံဳေရးတပ္ဖြဲ႔မ်ား၊ ရခိုင္တိုင္းရင္းသား ဗုဒၶဘာသာဝင္မ်ားအား Ansar Burney Trust က စြပ္စြဲလိုက္သည္။
“အစိုးရက အေရးေပၚအေျခအေန ေၾကညာၿပီး တပ္ေတြ ျဖန္႔လႊတ္ထားတာဟာ ဆူပူထၾကြမႈေတြကို ေခ်မႈန္းဖို႔နဲ႔ေမာ့စ္နဲ႔ဘုန္းေတာ္ႀကီးေက်ာင္းေတြ ႏွစ္ခုလံုးကို ကာကြယ္ေပးဖို႔ ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ မူဆလင္မ်ားနဲ႔ ပလီေတြကို တိုက္ခိုက္မႈေတြဟာ အစိုးရနဲ႔ စစ္တပ္ ထီးရိပ္ေအာက္ကေန ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚေနဆဲပါ” ဟု Ansar Burney က ဆိုသည္။
ပါကစၥတန္ မူဆလင္အဖြဲ႔ခ်ဳပ္ PML-Q၊ Jamaat-e-Islami (JI)ပါတီတို႔ကလည္း ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္း မူဆလင္ သတ္ျဖတ္ ခံရမႈမ်ားကို ကန္႔ကြက္ရႈတ္ခ်ၾကကာ ကုလသမဂၢႏွင့္ အစၥလာမ္ကြန္ဖရင့္(OIC)တို႔သို႔ အေရးယူေဆာင္ရြက္မႈမ်ားျပဳရန္
ေတာင္းဆိုထားၾကသည္။ JI ပါတီ ေခါင္းေဆာင္ Munawar ကလည္း ျမန္မာျပည္ မူဆလင္အေရး ေဆြးေႏြးရန္အတြက္ ပါကစၥတန္အစိုးရအား အေထြေထြညီလာခံ ေခၚဆိုေပးရန္ ေတာင္းဆိုထားသည္။
ပါကစၥတန္ ေက်ာင္းသူမ်ား သမဂၢတခုျဖစ္သည့္ Islami Jamiat-e-Talbat (IJT) ၏ ေခါင္းေဆာင္ Nazima Ayesha က သတင္းေထာက္မ်ားအား ေသာၾကာေန႔က ေျပာဆိုရာတြင္ ၅၂ ႏိုင္ငံေသာ မူဆလင္ကမၻာ၏ ရဲတိုက္ႀကီး တခုသဖြယ္ ျဖစ္သည့္ ပါကစၥတန္အေနျဖင့္ ဤကဲ့သို႔ မူဆလင္မ်ားအား ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္ေနမႈ ကိစၥမ်ဳိးမ်ားကို သုတ္သင္ပစ္ရန္ ကမၻာ့အသိုင္းအဝိုင္းႏွင့္အတူတကြ လက္တြဲကာ မိမိအခန္းက႑ ကိုလည္း တက္တက္ၾကြၾကြ ပါဝင္ေဆာင္ရြက္သင့္ေၾကာင္း ေျပာဆိုသြားသည္။
အဆိုပါ ျမန္မာျပည္အေရးႏွင့္ပတ္သက္၍ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ လာဟိုးၿမိဳ႕တြင္ ဇူလိုင္လ ၂ဝ ရက္ေန႔က Pakistan Sunni Tehrik (PST) ပါတီ ဦးေဆာင္သည့္ ခ်ီတက္ဆႏၵျပပြဲတရပ္ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကသည္။
ကုလသမဂၢဆိုင္ရာ အီရန္ႏိုင္ငံ အျမဲတမ္း ကိုယ္စားလွယ္ Mohammad Khazaee ကလည္း အတြင္းေရးမႉးခ်ဳပ္ မစၥတာ ဘန္ကီမြန္းထံ စာေရးသားကာ ျမန္မာျပည္အတြင္း မူဆလင္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ား ရပ္တန္႔သြားရန္အတြက္ အလွ်င္အျမန္ အေရးယူ ေဆာင္ရြက္မႈမ်ားျပဳရန္ စေနေန႔က ေတာင္းဆိုထားသည္။
အာဖဂန္နစၥတန္ရွိ တာလီဘန္မ်ားကလည္း ျမန္မာျပည္အတြင္း မူဆလင္မ်ား အစုအျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ခံရမႈကို
ျပင္းထန္စြာ ရႈတ္ခ်ထားၿပီး ထိုသတ္ျဖတ္မႈမ်ား ရပ္တန္႔ေစရန္အတြက္ ကမၻာၾကီးမွ ခ်က္ခ်င္း လုပ္ေဆာင္မႈမ်ား ျပဳၾကရန္ေတာင္းဆိုထားသည္။
“ျမန္မာ(အစိုးရ) သိထားဖို႔လိုတာက မူဆလင္ေတြကို အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈဆိုတာ တိုင္းျပည္တခုတည္းမွာ တင္ ျဖစ္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈ တခုမွ်သာ မဟုတ္ဘဲ ခြင့္လႊတ္လို႔ မရႏိုင္တဲ့ လူသားမ်ဳိးႏြယ္ဆန္႔က်င္ေရး အထူးသျဖင့္ မူဆလင္ကမၻာကို ဆန္႔က်င္ေရး ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာပဲ” ဟု တာလီဘန္ ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ Zabihullah Mujahid က ဆိုသည္။
အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လြတ္ၿငိမ္းခ်မ္းသာခြင့္အဖြဲ႔ (AI) ၏ ေသာၾကာေန႔ အစီရင္ခ်က္တခုတြင္ “အေရးေပၚအေျခအေနေၾကညာၿပီးေနာက္ သီတင္းပါတ္ ေျခာက္ပါတ္ ၾကာသည္အထိ လူမ်ဳိးေရးအၾကမ္းဖက္မႈမ်ား ျမန္မာျပည္ အေနာက္ ဖက္ျခမ္းတြင္ ဆက္ျဖစ္ပြားလ်က္ ရွိသည္။ လူနည္းစု မူဆလင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာမ်ားအား ဦးတည္ၿပီး ႐ိုက္ႏွက္မႈ၊ အဓမၼျပဳက်င့္ မႈႏွင့္ သတ္ျဖတ္မႈမ်ားျဖစ္သည္” ဟု ပါရွိလာၿပီးေနာက္ ထိုသို႔ မူဆလင္ကမၻာ၏ ျမန္မာအစိုးရအေပၚ ေဝဖန္မႈမ်ား ပိုမိုျပင္းထန္လာျခင္း ျဖစ္သည္။
ထို႔ျပင္ တူရကီ NGO တခုျဖစ္သည့္ လူသားခ်င္းစာနာမႈအကူအညီ ေဖာင္ေဒးရွင္ (YHH)၏ ဇူလိုင္ ၂ဝ ရက္ေန႔ထုတ္ အစီရင္ခံစာအရ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ဇြန္လတြင္း စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မႈမ်ားတြင္ ႐ိုဟင္ဂ်ာ မူဆလင္ ၁,ဝဝဝ ေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ရၿပီး ၉ဝ,ဝဝဝ ေက်ာ္ အိုးအိမ္မဲ့ ျဖစ္က်န္ခဲ့ရေၾကာင္း ေရးသားထားသည္ကိုေတြ႔ရသည္။
သို႔ေသာ္ ျမန္မာအစိုးရ တရားဝင္ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ဇြန္လ ၁၄ ရက္ေန႔အထိ ေသဆံုးသူ စုစုေပါင္း ၅ဝ ဦး ရွိခဲ့ၿပီး ဇြန္လ ၁၉ ရက္ေန႔က ရေသ့ေတာင္ၿမိဳ႕နယ္တြင္ ထပ္မံျဖစ္ပြားခဲ့သည့္ အၾကမ္းဖက္မႈေၾကာင့္ ၁၂ ဦး ထပ္မံေသဆံုး ခဲ့ရေၾကာင္း သိရသည္။
ရခိုင္ျပည္နယ္တြင္း ေမလကုန္ပိုင္းမွ စတင္ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ အၾကမ္းဖက္မႈမ်ားကို အစိုးရမွ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ ဖြဲ႔၍ စစ္ေဆးခဲ့ရာ ေဖာ္ထုတ္ ရရွိခ်က္မ်ားကို ဇူလိုင္လ ၁ ရက္ေန႔က ထုတ္ျပန္ေၾကညာထားသည္။
